رسول خدا (ص) می فرماید : " مؤمن شوخ ( طبع ) است و لبخند بر لب دارد . " در همين رابطه ، امروزه این ضرب المثل ایرانی كه : " خنده بر هر درد بی درمان دواست " ، از نظر علمي ، تاييد شده است .
در عصر حاضر ، دانش پزشكی تاكید می كند اشخاصی كه شادند ، در مقايسه با آنان كه به زندگی بدبین هستند و از اخلاق خوش بهره ندارند ، بسیار كمتر دچار بیماری های جسمی و روانی می شوند . بر این اساس ، می توان گفت هر عاملی كه شادابی را به انسان هدیه كند ، درواقع به سلامتی جسم و روان او كمك كرده است . اما نكته مهمی كه علم طب به آن اشاره دارد ، این است كه در موارد زیادی ، شادابی و افسردگی انسان ، تحت تاثير تغییرات مواد شیمیایی در بدن است . برای مثال ، عصبانیت و ناراحتی غیرارادی و بدون دليل بعضي از افراد در هنگام صبح ، در اثر تغییرات و يا كم و زیاد شدن برخي از تركيبات شیمیایی در خون است . همچنین افزایش ماده ای به نام " كورتیزول " در بدن ، موجب شعف و شادی انسان می شود . این ماده در سحرگاه در داخل بدن ، افزایش می یابد و در صورت بیداري فرد در این ساعات ، لذت و شعفي خاص به او دست می دهد كه بی شك بر خلقيات او در طول روز تاثیر گذار است . به همين دليل ، روانشناسان بر اين باورند كساني كه در سحرگاهان به نماز و نیایش می پردازند ، از جدی ترین هیجانات روانی بهره می برند و بدينوسيله روح خود را به وجد و سرور می رسانند . البته بايد توجه داشت كه نماز و نیایش ، به خودي خود ، پرواز در فضای معنویت و بندگی است و باعث شكفتگی و طراوت دل می شود .
***به هر حال ، نماز و نيايش در سپيده دم ، موجب بیداری فرد در صبحگاهان مي شود و شادابی را براي جسم و روان او به ارمغان مي آورد . حافظ ، شاعر نامی ایران در اشعار خود ، از اسرار سحرگاهان و شادابی آن سخن گفته است . وی می سراید :
هر گنج سعادت كه خدا داد به حافظ
از یمن دعای شب و ورد سحری بود
**********
***حال كه از نماز صبح سخن گفتیم ، خوب است به یكی از یافته های علمی در این باره توجه كنیم . علاوه بر روایات فراوانی كه درباره تاثیر نماز بر سلامت و شادابی روح ، نقل شده است ، امروزه روانشناسان ، بيداري صبح و نماز و نيايش در آن هنگام را ، یكی از عوامل پیشگیری از افسردگی دانسته اند . تحقیقات نشان می دهد 75 درصد از بیماران افسرده ، در خواب مشكل دارند و علائم این بیماري در هنگام صبح تشدید می شود .
***روانشناسان دین باور ، يكي از راههاي پيشگيري از ناراحتي هاي رواني و افسردگي را ، بيداري در صبح و نيايش با خدا دانسته اند . قرآن كریم نيز به دعا و نيايش در سحرگاهان تاكيد كرده است . نيايش در اين هنگام ، به گونه ای است كه سبب كاهش عوامل مختل كننده روان می شود . نمازگزاري كه سحرگاه از خواب گران بر مي خيزد و خود را ملزم به اقامه نماز صبح می داند ، در حقیقت ، به مقدار زيادي مشكلات ناشي از پريشاني و افسردگي را در خود كاهش مي دهد . در آن وقت ، فرد در ارتباط با خالق هستی ، روح تشنه خويش را سیراب می سازد و با توكل و اطمينان فراوان ، روزي ديگر را آغاز می كند . شاید از همین روست كه علی (ع) می فرماید : " خداوند هرگاه خیری را براي بنده اش بخواهد ، به او كم خوابی ، كم خوری و كم حرفی را تلقین می كند . "
*******************
***" ربيعة بن كعب " در گوشه اي از اتاق نشسته / و سر در گريبان فرو برده بود . او را به عنوان يار نزديك پيامبر مي شناختند . سالهاي زيادي را دركنار پيامبر گذرانده / و در جنگها ياور ايشان بود . به همين دليل ، بارها و بارها توسط مشركان شكنجه شده و آزار ديده بود . اما هيچگاه كسي نديد كه او درخواستي از رسول خدا (ص) داشته باشد . روزي پيامبر به او فرمود : " اي ربيعه ، هفت سال با من بودي و از من هيچ چيز نخواستي ، آيا از من چيزي نمي خواهي ؟ ربيعه در آن لحظات با شرمساري سر به زير انداخت و گفت : " يا رسول ا... به من فرصت بده در اين باره بيشتر بينديشم . "
هنگامي كه ربيعه به خانه رسيد ، انبوهي از درخواستها ، ذهن او را به خود مشغول كرد . لحظه اي انديشيد كه اي كاش رسول خدا (ص) ، مشكلات مالي او را برطرف كند و زماني اين فكر به ذهنش خطور كرد كه از پيامبر بخواهد هرگز دچار بيماري نشود . يكي از نزديكان نيز به او توصيه كرد كه از پيامبر بخواهد به او مسئوليتي بزرگ بدهد . بالاخره پس از چندي ، ‌ربيعه نزد رسول خدا رفت ، سلام كرد و كنار ايشان نشست . پيامبر با چهره متين و نوراني خود ، دستي بر شانه او زد و فرمود : " اي ربيعه ، خواسته ات را بگو ". ربيعه گفت : اي رسول خدا ، از خداوند بخواه تا مرا با شما به بهشت ببرد . پيامبر (ص) پرسيد : آيا كسي به تو توصيه كرد كه اين خواسته را مطرح كني ؟ ربيعه پاسخ داد : نه . من با خود فكر كردم كه اگر مال بخواهم ، ماندني نيست و اگر عمر طولاني و مقام و موقعيت بخواهم ، سرانجام آن ، نيستي و نابودي است . پيامبر لحظه اي سكوت نمود ، سپس ربيعه را تحسين كرد و فرمود : " من از خداوند مي خواهم كه تو را با من به بهشت وارد كند ، ولي تو نيز با نماز و سجده هاي زياد خود ، مرا ( در تحقق اين خواسته ) ياري كن . "
ربيعه بسيار خشنود شد و از آن پس ، نمازهاي خود را با عشق و حضور قلب بيشتر خواند . او دريافت كه كليد رستگاري و هدايت ،‌‌ ارتباط زيبا و عميق با خداوند ، در قالب نماز و نيايش است .