نماز نور چشم مصطفی

 به دقت دارد و دشوار است، چراكه اگر او را پیش از تكلیف برای این مهم عادت ندهیم، به جا آوردن آن

 در ابتدای تكلیف، سخت، تكراری و به خصوص برای نماز صبح دردسرساز است. به خصوص اگر نوجوان

 در این رابطه با اصرار زیاد والدین مواجه شود منجر به لجبازی یا به دروغگویی وی میشود و آن زمان،

 برای هدایت این نهال سركش كمی دیر شده است و مشكل چند برابر!

روآیات نسبتاً زیادی در رابطه با نماز و سن شروع به آن وارد شده است. در اینجا فرصت پرداختن به

 تك تك آنها نیست، اما میتوان با دسته بندی و ذكر چند نمونه از هر كدام به نتایج مطلوبی رسید. این

 روآیات به لحاظ عبارات به كار رفته در آن به سه دسته تقسیم میشوند.

دسته اول روآیاتی كه در آنها از لفظ «وجوب» برای شروع نماز استفاده كرده است. مانند روایتی كه از

امام صادق علیه السلام نقل شده است: هرگاه كودك شش ساله شد، نماز بر او واجب است و هرگاه

 توان روزه یافت، روزه بر او واجب است1.

دسته دوم روآیاتی هستند كه لفظ «امر» به نماز و «مؤاخذه» برای آن را به كار گرفته است. پیامبر اكرم

 صلی الله علیه وآله میفرمایند: هرگاه پسر دست راستش را از چپش تشخیص داد، او را به نماز امر كنید

2. و در روایتی در باب مؤاخذه از امام رضا علیه السلام آمده است: كودك در هفت سالگی برای نماز

بازخواست میشود3.

دسته سوم روآیاتی هستند كه در آنها، اجازه تنبیه بدنی كودكان برای اقامه نمازشان داده شده است.

 مثل این روایت كه پیامبر صلی الله علیه وآله میفرمایند: خردسالان خانواده ات را با زبان نماز و طهارت

 بیاموز و هنگامی كه به ده سالگی رسیدند، آنان را بزن اما از سه ضربه تجاوز نكن4.

با جمع بندی این سه دسته روآیات، این نكات روشن میشود كه: مراد از وجوب در دسته اول، طبق نظر

 فقهای شیعه، استحباب است، چراكه نماز پیش از رسیدن به بلوغ واجب نیست

.

نكته دیگر آنكه برای آموزش نماز سه مرحله باید به ترتیب طی شود

.

اول: از زمانی كه كودك قدرت فهم نماز را پیدا میكند، باید آموزش نماز را آغاز كرد. اگرچه این فهم به

 صورت اجمالی باشد. این مرحله تقریباً از پنج یا شش سالگی شروع و به شش تا هفت سالگی

 ختم میشود. در این سنین نباید اجباری در كار باشد و فقط كودك را با نماز آشنا میكنیم. شاید بتوان

 این اختلافی را كه در سن ابتدای شروع نماز است را به تفاوتهای رشد عقلی كودكان برگرداند

.

دوم: این مرحله از شش یا هفت سالگی شروع و به نه الی ده سالگی ختم میشود. در این مرحله،

 آموزش نماز به صورت جدی و به روش مستقیم است. در این روش والدین نماز آنان را تحت نظر

 میگیرند و در صورت اهمال كاری آنان را مؤاخذه میكنند

.

سوم: این مرحله آخر از نه یا ده سالگی شروع شده و تا بلوغ ادامه دارد. نماز خواندن برای كودك در

 این سنین امری كاملاً جدی محسوب شده و تا آنجا بر آن تأكید میشود كه برای ترك نماز ممكن

 است، تنبیه بدنی شود. این مرحله ای است كه كودك كاملاً با احكام و فواید و آثار نماز هم آشنا

 میشود و استدلالهای بزرگترها در او كارگر می افتد5.